Atebion i'ch cwestiynau
Uwchraddio’r Grid yw'r uwchraddiad mwyaf o'r grid trydan ers cenedlaethau, gan gysylltu mwy o ynni glân, diogel i bweru'r pethau rydyn ni'n eu caru.
Yma fe welwch atebion i rai o'r cwestiynau mwyaf cyffredin am Uwchraddio’r Grid.
Eich cwestiynau am yr uwchraddiadau
1. I gysylltu ffynonellau pŵer glân newydd
Adeiladwyd grid trydan y DU yn wreiddiol i gysylltu'r gorsafoedd pŵer glo a nwy a adeiladwyd ar y gwythiennau glo a oedd yn rhedeg i lawr canol y wlad, drwy gadarnleoedd diwydiannol gogledd a chanolbarth Lloegr.
Oherwydd ein bod bellach yn cael mwy o bŵer o ffynonellau adnewyddadwy, mae angen i hyn newid. Felly mae angen seilwaith newydd sylweddol i gysylltu'r ynni adnewyddadwy hwn o lle mae'n cael ei gynhyrchu i lle mae ei angen.
Yn benodol, bydd angen dod â'r ynni ychwanegol sy'n cael ei gynhyrchu ar y môr i mewn i'r tir, sy'n golygu bod angen llinellau trawsyrru newydd er mwyn i'r ynni hwn gael ei ddefnyddio i bweru cartrefi a busnesau'r DU.
2. I drosglwyddo mwy o drydan glân ledled y wlad
Nid yn unig y mae dulliau Prydain o gynhyrchu pŵer yn newid yn ddramatig, ond disgwylir i'r galw am drydan gynyddu 50% erbyn 2035 a dyblu erbyn 2050*, wrth i ni ddatgarboneiddio'r ynni a ddefnyddir ar gyfer pethau fel gwresogi a thrafnidiaeth.
Mae'r DU wedi ymrwymo i gysylltu 40GW o wynt ar y môr â'r grid trydan erbyn 2030, gan wneud cyfanswm o 50GW i gyrraedd targedau'r llywodraeth. Mae hynny bron yn ddigon i bweru pob cartref ym Mhrydain Fawr** ac mae'n cyfateb i gymryd 5.2 miliwn o geir petrol neu disel oddi ar y ffyrdd, neu gyfwerth â’r carbon y mae 509 miliwn o goed yn ei amsugno dros flwyddyn.***
Mae hynny'n golygu y bydd angen i'n rhwydwaith o geblau, peilonau ac is-orsafoedd drosglwyddo'r ynni adnewyddadwy hwn o lle mae'n cael ei gynhyrchu i lle mae ei angen - ein cartrefi, ein busnesau a'n cymunedau.
Yn syml, nid oes gan y seilwaith presennol y gallu i gludo'r symiau o ynni fydd yn cael ei gynhyrchu ar y môr. O ganlyniad, mae angen i ni uwchraddio ein rhwydwaith trydan ar y tir.
Adeiladwyd grid trydan y wlad yn wreiddiol gyda'r bwriad o drosglwyddo trydan a grëwyd o orsafoedd pŵer glo a nwy. Ond wrth i'r DU symud i ffwrdd o danwydd ffosil a chynyddu cynhyrchu ynni glân, byddwn i gyd yn defnyddio mwy o drydan nag erioed o'r blaen i bweru ein cartrefi, ein busnesau a'n trafnidiaeth.
Mae hyn yn golygu y bydd angen i ni adeiladu seilwaith trawsyrru trydan newydd sylweddol, yn ogystal â gwneud newidiadau eraill i'n grid, i helpu'r DU i drosglwyddo i ddyfodol ynni glân.
Mae hyn yn cynnwys seilwaith newydd i ddod ag ynni sy'n cael ei gynhyrchu ar y môr – fel allan ym Môr y Gogledd gan dyrbinau gwynt – i mewn i'r tir er mwyn ei gysylltu â'r grid.
Mewn rhai ardaloedd byddwn yn gallu uwchraddio'r seilwaith sy'n bodoli eisoes. Mewn ardaloedd eraill, bydd angen i ni osod gwifrau, ceblau a pheilonau newydd.
Mae hyn i gyd er mwyn sicrhau bod digon o gapasiti i gludo'r symiau angenrheidiol o drydan, i sicrhau bod gan bawb yng Nghymru a Lloegr fynediad at ynni glân, diogel.
Yn syml, mae pŵer o'r gwynt a'r haul yn rhad, llawer rhatach na nwy wedi'i fewnforio. Canfu astudiaeth ddiweddar mai ynni solar a gwynt bellach yw'r ffynonellau mwyaf fforddiadwy o drydan newydd yn 82% o'r byd.
Parhau â'n cynnydd tuag at drydan gwyrdd yw'r ffordd fwyaf effeithiol o sicrhau diogelwch ynni a fforddiadwyedd. Byddwn yn llai dibynnol ar fewnforio nwy drud i gynhyrchu trydan a gallwn ddefnyddio ynni adnewyddadwy rhatach yn lle hynny, gan leihau biliau ynni yn y tymor hir.
Hyd yn oed pan fyddwch chi'n newid i dariff gwyrdd – un sy'n addo 100% trydan adnewyddadwy, neu rywfaint o nwy adnewyddadwy – nid yw'r swm o ynni adnewyddadwy sy'n llifo i'ch cartref yn newid. Gyda'r tariffau hyn, bydd eich cyflenwr yn gyffredinol yn prynu digon o ynni adnewyddadwy i ddarparu’r hyn rydych chi'n ei ddefnyddio i ariannu cynhyrchu yn y dyfodol, neu mae'n buddsoddi mewn cynlluniau i wrthbwyso allyriadau carbon a gynhyrchir o'r ynni rydych chi'n ei ddefnyddio, fel plannu coed.
Er mwyn darparu mwy o ynni adnewyddadwy i gartrefi yng Nghymru a Lloegr, mae angen i ni uwchraddio'r grid trydan.
Bydd llawer o'r ynni glân yn dod o ffynonellau adnewyddadwy, naturiol fel ynni gwynt, solar a hydro (dŵr). Mae strategaeth diogelwch ynni Prydain y llywodraeth yn gosod uchelgeisiau ar gyfer cynhyrchu ynni gwynt 50GW ar y môr erbyn 2030, gyda llawer o hyn yn dod o Fôr y Gogledd ond hefyd o ffermydd gwynt ar y môr mewn lleoliadau arfordirol eraill o amgylch Cymru a Lloegr.
Ffynhonnell arall o ynni glân yw drwy geblau tanfor foltedd uchel a elwir yn rhyng-gysylltwyr, sy'n cysylltu systemau trydan gwledydd cyfagos ac yn caniatáu iddynt rannu pŵer sy’n weddill. Mae hyn yn sicrhau nad yw unrhyw ynni adnewyddadwy yn cael ei wastraffu ac yn gwneud system bŵer wyrddach, fwy diogel ar y ddau ben.
Oherwydd bod pŵer o'r gwynt a'r haul yn llawer rhatach na nwy wedi'i fewnforio, mae parhau â'n cynnydd tuag at drydan gwyrdd yn golygu y byddwn yn llai dibynnol ar fewnforio nwy drud i gynhyrchu trydan a gallwn ddefnyddio ynni adnewyddadwy rhatach yn lle hynny, gan leihau biliau ynni yn y tymor hir.
Awgrymodd Adolygiad Sero Net y Trysorlys y gallai'r bil trydan cyfartalog yn 2050 ar gyfer cartref sydd â cherbyd trydan a phwmp gwres fod yn debyg yn fras neu hyd yn oed yn is na chostau trydan, gwres a thanwydd trafnidiaeth cyfartalog ar gyfer cartref yn 2019 gyda cherbyd injan hylosgi mewnol a boeler nwy.
Wrth i ni barhau i leihau ein dibyniaeth ar danwydd ffosil a chynyddu cynhyrchu ynni glân, byddwn yn defnyddio mwy o drydan nag erioed o’r blaen. Bydd pethau sy'n cael eu pweru gan nwy ar hyn o bryd fel gwres a choginio yn cael eu pweru mwy a mwy gan drydan sy'n cael ei gynhyrchu o ffynonellau glân, adnewyddadwy. Mae hynny'n golygu y bydd angen grid arnom sy'n gallu cario'r holl drydan ychwanegol hwn i lle bynnag y gallai fod ei angen arnom.
Yn y gymuned
Gallwch ddod o hyd i wybodaeth am ein holl brosiectau cyfredol ar y dudalen Ble mae hyn yn digwydd.
Mae hyn yn cynnwys manylion digwyddiadau ymgynghori fel y gallwch ddweud eich dweud ar sut y dylai hyn ddigwydd. Os yw prosiect yn digwydd yn eich ardal leol chi, mae croeso i chi ddod draw i gael gwybod mwy a dweud wrthym beth ydych chi'n ei feddwl.
Rydym wedi ymrwymo i ymgysylltu â chymunedau wrth i ni ddatblygu ein cynigion a gwneud hyn mewn nifer o ffyrdd:
- Rydym yn gweithio gyda chymunedau lleol a rhanddeiliaid i ddeall beth sy'n bwysig iddyn nhw ac yn ymdrechu i ddarparu mentrau sy'n cefnogi'r blaenoriaethau hynny – o ddatblygu cyfleoedd sgiliau i gefnogi prosiectau cymunedol lleol trwy ein Rhaglen Grant Cymunedol.
- Rydym yn gweithio gydag awdurdodau perthnasol wrth i ni ddatblygu ein cynlluniau ymgysylltu, i sicrhau eu bod wedi'u teilwra i anghenion y cymunedau lleol ac yn eu bodloni.
- Rydym yn cynnal ymgysylltu parhaus ac yn cynnal ymarferion ymgynghori. Ar gyfer hyn rydym yn defnyddio gwahanol ddulliau cyfathrebu i sicrhau ein bod yn clywed ystod eang o safbwyntiau ar draws y cymunedau hyn, sy'n help mawr gyda datblygu ein prosiectau.
Gallwch ddod o hyd i wybodaeth am ein holl brosiectau cyfredol ar y dudalen Ble mae hyn yn digwydd.
Mae'r rhain yn cynnwys manylion digwyddiadau ymgynghori fel y gallwch ddweud eich dweud ar sut y dylai hyn ddigwydd. Os yw prosiect yn digwydd yn eich ardal leol chi, mae croeso i chi ddod draw i gael gwybod mwy a dweud wrthym beth ydych chi'n ei feddwl.
Mynd i'r afael â'r mythau
Mae gan berchnogion trawsyrru trydan fel ni rwymedigaethau trwydded a rheoleiddio i fod yn economaidd ac effeithlon, ac wrth gyflawni Uwchraddio’r Grid, rydym bob amser yn cymharu opsiynau seilwaith yn ofalus ac yn dryloyw fel rhan allweddol o ddatblygu ein cynigion prosiect.
Mae polisi cynllunio'r llywodraeth yn cynghori y dylai llinellau uwchben fod y rhagdybiaeth gychwynnol gref ar gyfer datblygiadau rhwydwaith trydan yn gyffredinol, ac eithrio lle bydd datblygiad arfaethedig yn croesi rhan o dirwedd a ddynodwyd yn genedlaethol.
Gall costau technolegau amgen i linellau uwchben fod yn sylweddol uwch, gyda cheblau o dan y ddaear tua phum i ddeg gwaith yn ddrytach. Mae cost atebion ar y môr – ceblau o dan y môr – hefyd yn sylweddol.
Un enghraifft o lle rydyn ni wedi edrych ar hyn yw yn rhanbarth Dwyrain Anglia, lle byddai'r gost i ddefnyddwyr o ddarparu datrysiad ceblau ar y môr cyfatebol tua phedair gwaith cost opsiwn llinell uwchben ar y tir.
Mae pobl yn aml yn tybio bod prosiectau fel Uwchraddio’r Grid yn canolbwyntio'n arbennig ar y brifddinas. Ond nid yw hynny'n wir. Mae'n bwysig nodi bod dros 80% o alw trydan y DU y tu allan i Lundain – mae hwn yn seilwaith newydd hanfodol i'r wlad gyfan ac mae'r trydan a gynhyrchir yn cael ei ddosbarthu ledled y wlad.
Mae ein cynllun ar gyfer uwchraddio grid trydan y DU yn cynnwys cynigion ar gyfer seilwaith ledled y wlad; er enghraifft, adeiladu llinell drosglwyddo foltedd uchel newydd rhwng Dwyrain Swydd Efrog a Swydd Nottingham, cyswllt trydan foltedd uchel rhwng Suffolk a Chaint, a llinell uwchben yn Swydd Lincoln.
Mae rhai pobl yn meddwl y bydd cynhyrchu ynni glân yn stopio ar ddiwrnod cymylog, neu pan nad oes llawer o wynt. Er bod rhai dyddiau heb unrhyw ynni gwynt, mae yna ffyrdd eraill y gall trydan barhau i lifo.
Un enghraifft yw trwy geblau tanfor foltedd uchel, a elwir yn rhyng-gysylltwyr, sy'n cysylltu systemau trydan gwledydd cyfagos ac yn caniatáu iddynt rannu pŵer sy’n weddill. Mae hyn yn sicrhau nad yw ynni adnewyddadwy yn cael ei wastraffu ac yn gwneud system bŵer wyrddach a mwy effeithlon.
Yn y dyfodol bydd mwy o gyfle hefyd i ynni solar a gwynt gael ei storio mewn batris neu weithfeydd storio, ac mae gan niwclear ran bwysig yn y gymysgedd ynni glân hefyd.
Darllenwch fwy am yr hyn sy'n digwydd pan nad oes pŵer haul na gwynt
Diweddariadau
I gael rhagor o wybodaeth am Uwchraddio’r Grid, cofrestrwch i gael diweddariadau neu dilynwch ni ar y cyfryngau cymdeithasol.
*Climate Change Committee’s Balanced Pathway for the Sixth Carbon Budget 2020. Expected demand to increase from 300TWh per year to 450 TWh p/a by 2035 and 600 TWh p/a by 2050
** British energy security strategy - GOV.UK (www.gov.uk)
***National Grid Market Fundamentals analysis